بررسی نقش تلویزیون در افزایش آگاهی و مشارکت محیط زیستی دانشجویان دانشگاه‌های تهران با استفاده از مدل احتمال ارزیابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 اداره کل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران

2 استادیار پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: با توجه به منشأ انسانی بسیاری از بحرانهای محیط‌زیستی، بهترین راه‌حل، تغییر نگرش و عملکردهای انسانی است. لازمه این تغییرات، ارتقاء سطح سواد محیط‌‌زیستی افراد جامعه است. این پژوهش به‌منظور بررسی نقش تلویزیون در افزایش آگاهی محیط‌زیستی با استفاده از مدل احتمال ارزیابی در شهر تهران طراحی و اجرا گردید.
روش شناسی:  جامعه آماری این پژوهش، دانشجویان دانشگاه‌های تهران بودند. با توجه به گویه‌های استفاده‌شده در پرسشنامه و پاسخ‌ها می‌توان متوجه شد که مخاطبین علاقه‌مند به مشاهده و افزایش میزان برنامه‌ها با محتوای محیط‌زیستی هستند و اعتقاد دارند که این برنامه‌ها موجب لذت آن‌ها از درک طبیعت و توجه به سبک زندگی سالم می‌شود.
یافته ها: با توجه به پاسخ‌های گویه‌های آگاهی بخشی، تلویزیون ضعف پررنگی در انعکاس، تبیین و تشریح مصادیق و مفاهیم عرصه منابع طبیعی و محیط‌زیست کشور دارد و نتوانسته نیاز آن‌ها را تأمین کند و به نحوه شایسته و مؤثر به محیط‌زیست بپردازد. نتایج نشان داد که میزان اثر پاسخ شناختی در بالابردن آگاهی محیط زیستی بیشتر شده است. بنابراین به کیفیت استدلال و شناخت در برنامه‌های آموزشی محیط زیستی در تلویزیون باید بیشتر تاکید شود. افراد از استدلال ذهنی و شناختی، به پیام متقاعدکننده پاسخ می‌دهند و آن را ارزیابی می‌کنند. و استفاده از مسیر فرعی مانند استفاده از سلبریتی‌ها اثر کمتری دارند. این بدان معنا است که باید از دانشمندان، متخصصان و پژوهشگران بیشتر بهره برده شود.
نتیجه گیری: با توجه به ظرفیت‌های زیستی کشور که به‌واسطه موقعیت جغرافیایی و اقلیمی از آن برخوردار هستیم، شرایط ویژه‌ای را فراهم کرده که رسانه‌ها به‌ویژه تلویزیون می‌تواند از آن‌ها برنامه‌های مختلفی تهیه کند. همچنین میزان و درهم تنیدگی چالش‌ها و بحران‌های محیط‌زیستی مانند کمبود منابع آب، فرونشست، آلودگی هوا، تغییر کاربری، آتش‌سوزی جنگل‌ها، مدیریت پسماندها می‌طلبد که صداوسیما به‌منظور ایجاد دغدغه نسبت به مسائل مختلف محیط زیستی، رویکرد علمی و پیوسته‌ای  را پیگیری نماید. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Examining the role of television in increasing environmental awareness and participation among students of Tehran universities using the Elaboration likelihood model

نویسندگان [English]

  • Pesram Jedi 1
  • Hossein Mahmoudi 2
1 Tehran Municipality's Department of Environment and Sustainable Development
2 Assistant Professor, Environmental Sciences Research Institute, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Context and Purpose:Considering the human origin of many factors causing contemporary environmental crises, it seems that the best solution is to change human attitudes and behaviors. This transformation requires enhancing the environmental literacy of individuals and groups. This research was designed and conducted to examine the role of television in increasing environmental awareness using the Elaboration likelihood model in Tehran.
Methodology:The statistical population of this study consisted of students from Tehran universities. Based on the items used in the questionnaire and the responses, it can be understood that the audience is interested in watching and increasing the number of programs focused on and attentive to the environment, believing that these programs enhance their enjoyment and promote a green lifestyle.
Findings:  However, according to the responses regarding awareness-raising items, television shows significant weaknesses in reflecting, explaining, and clarifying instances and concepts related to the country’s natural resources and environment, failing to meet their needs and adequately address environmental issues.
Conclusion:Therefore, the quality of reasoning and cognition in environmental educational programs on television should be emphasized more. People respond to persuasive messages through mental and cognitive reasoning and evaluate them. And using a secondary route such as using celebrities has less effect. This means that scientists, experts, and researchers should be used more. Considering the biological capacities of the country that we enjoy due to its geographical and climatic location, it has provided special conditions that the media, especially television, can use to prepare various programs. Also, the extent and intertwining of environmental challenges and crises such as water resource shortage, subsidence, air pollution, land use change, forest fires, and waste management require that the Iranian Broadcasting Corporation pursue a scientific and continuous approach in order to create concern for various environmental issues. The evaluation probability model was designed and implemented in Tehran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental Communication
  • Participation
  • Media
حقیقتیان، منصور، پورافکاری، نصراله، و جعفری نیا، غلامرضا. (1391). تأثیر رفتارهای اجتماعی محیط زیستی بر توسعه اجتماعی موردمطالعه کارکنان پارس جنوبی (عسلویه). مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 5(1 (مسلسل 17))، 115-134. SID. https://sid.ir/paper/401942/fa
راحمی، شمسی و طاهری، منصور. (1383)، آموزش رکن اساسی ارتقای فرهنگ محیط‌زیست،https://civilica.com/doc/405788
رادان, فاطمه. (1397). بررسی رابطه متغیرهای اجتماعی- اقتصادی و رسانه‌های جمعی با نگرش محیط‌زیستی(مطالعه موردی: کارکنان مترو تهران). فصلنامه علمی آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار, 7(1), 103-114. doi: 10.30473/ee.2018.5062
رحمان زاده، سیدعلی. (1389). کارکرد شبکه‌های اجتماعی مجازی در عصر جهانی شدن. مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی(مطالعات راهبردی جهانی شدن)، 1(1)، 0-0. SID. https://sid.ir/paper/468691/fa
رسول زاده اقدم، صمد، میرمحمدتبار، سیداحمد، افشار، سیمین، و عدلی پور، صمد. (1394). تحلیل جامعه شناختی پیامدهای رسانه های اجتماعی بر ارزش های جوانان ایرانی. راهبرد اجتماعی فرهنگی، 5(17)، 65-94. SID. https://sid.ir/paper/243630/fa
رضایی، مهدیه، شبیری، سیدمحمد، سرمدی، محمدرضا، و لاریجانی، مریم. (1397). بررسی تأثیر برنامه‌های محیط‌زیستی تلویزیون بر ارتقای آگاهی و نگرش محیط‌زیستی دانشجویان. علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 20(2 (مسلسل 77) )، 203-215. SID. https://sid.ir/paper/86941/fa
رمضانی قوام آبادی، محمد حسین. (1391). بررسی راهبردی آموزش حفاظت از محیط‌زیست در ایران، ضرورت‌ها و تنگناها فصلنامه راهبرد، سال 21، شماره 65.
ریاحی سامانی، مجید (1396)، بررسی نقش رسانه، آموزش و ظرفیت سازی در مدیریت منابع آب و حفظ محیط‌زیست،ششمین همایش ملی سامانه های سطوح آبگیر باران،اصفهان،https://civilica.com/doc/920966
ساعد، نادر (۱۳۸۷). حقوق بشردوستانه و مسائل نوظهور (جنگ‌های پسانوین)، چاپ نخست. تهران. نشر خرسندی
سرمد، زهره، بازرگان، عباس و حجازی، الهه (۱۳۸۴)، روشهای تحقیق در علوم رفتاری، چاپ ۱۱. تهران، انتشارات نشرآگه.
سرمدی، محمدرضا، و معصومی فرد، مرجان. (1394). جایگاه عدالت آموزشی در تحول نظام تعلیم و تربیت مبتنی بر سازنده گرایی. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 3(10 )، 63-70. SID. https://sid.ir/paper/262990/fa
سیف الهی، حمید رضا و کاووسی، اسماعیل، (1398)، نقش برنامه‌های تلویزیون در نهادینه کردن فرهنگ محیط زیستی در میان کودکان و نوجوانان (مطالعه موردی شبکه پویا)،دومین اجلاس ملی اندیشه های نوین در مدیریت کسب و کار،تهران،https://civilica.com/doc/950809
شبیری، سیدمحمد، فرج اللهی، مهران، کوهی اقدم، الهام، و میبودی، حسین. (1392). رابطه میزان استفاده از رسانه های جمعی (با تاکید بر تلویزیون) با ارتقای سطح سواد محیط زیستی معلمان. فن آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 4(1 (پیاپی 13))، 23-40. SID. https://sid.ir/paper/175378/fa
شهبازی، طیبه، شبیری، سیدمحمد، و زندی، بهمن. (1394). مطالعه نقش رسانه های ارتباط‌جمعی در آموزش مسائل محیط‌زیستی از دیدگاه معلمان مدارس راهنمایی شهرستان سرپل ذهاب. علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 17(2 (مسلسل 65))، 95-104. SID. https://sid.ir/paper/87506/fa
صالحی، صادق و بابائی، طاهره و چقارزدی، جلال، (1393)، بررسی نقش تلویزیون در افزایش آگاهی کودکان نسبت به حفاظت از محیط‌زیست،همایش تغییر اقلیم و راهی به سوی آینده پایدار،تهران،https://civilica.com/doc/269516
صبوری خسروشاهی, حبیب. (1388). آموزش و پرورش در عصر جهانی شدن؛ چالش‌ها و راهبردهای مواجهه با آن. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی, 1(1), 153-196.
عبدالملکی، جعفر و ساروخانی، باقر، (1395)، بررسی جامعه شناختی نقش رسانه های جمعی در جامعه پذیری محیط زیستی نوجوانان شهر تهران (مطالعه موردی سیمای جمهوری اسلامی ایران)،https://civilica.com/doc/897689
فتحی، مهدی و شریفی، معصومه، (1396)، نقش رسانه در آموزش سواد محیط زیستی به شهروندان در جهت توسعه پایدار شهری،اجلاس بین‌المللی عمران،معماری و شهرسازی ایران معاصر،تهران،https://civilica.com/doc/710107
کلانتری، اکرم، و سعیدی پور، بهمن. (1395). بررسی تأثیر آموزش محیط‌زیست مبتنی بر تئوری ارتباط گرایی بر میزان یادگیری و ارتباط با طبیعت دانش آموزان پایه ششم ابتدایی. آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، 4(3)، 5-10. SID. https://sid.ir/paper/261003/fa
محمدی نیا, طیبه, دسترنج, منصوره, نگهداری, سمیه, و سلیمی شورباخورلو, نیلوفر. (1391). نهادینه سازی فرهنگ محیط زیستی بر مبنای فرهنگ اسلامی. فصلنامه علمی آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار, 1(1), 1-8.
مرادی، سهراب، (1396)، ارزیابی دانش، نگرش و رفتار مسوولانه دانشجویان نسبت به محیط‌زیست (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه پیام نور )،https://civilica.com/doc/1872867
مسعودی زاده، فاطمه، و محمدزاده، سعید. (1395). نقش رسانه جمعی در حفاظت از محیط‌زیست. کنگره پیشگامان پیشرفت. SID. https://sid.ir/paper/866237/fa
موسوی، سیدمحمود. (1394). رسانه، محیط‌زیست و منابع طبیعی،اجلاس بین‌المللی محیط‌زیست و منابع طبیعی،شیراز،https://civilica.com/doc/551331
Arts, K., Ioris, A. A., Macleod, C. J., Han, X., Sripada, S. G., Braga, J. R., & van der Wal, R. (2016). Environmental communication in the Information Age: Institutional barriers and opportunities in the provision of river data to the general public. Environmental Science & Policy, 55, 47-53.‏
Chin, W. W. (1998). The partial least squares approach to structural equation modeling. Modern methods for business research, 295(2), 295-336.‏
Cools, J., Diallo, M., Boelee, E., Liersch, S., Coertjens, D., Vandenberghe, V., & Kone, B. (2013). Integrating human health into wetland management for the Inner Niger Delta, Mali. Environmental science & policy, 34, 34-43.
Davis, F., Bagozzi, R., & Warshaw, P. (1989). User acceptance of computer technology: A comparison of two theoretical models. Management Science, 35(8), 903-1028. doi:https://doi.org/10.1287/mnsc.35.8.982.
Erzengin, O. U., & Teke, E. Ç. (2013). A study on developing an environmental behavior and attitude scale for university students. Journal of educational and instructional studies, 49-56.‏
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2017). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (2 ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Henseler, J., Dijkstra, T. K., Sarstedt, M., Ringle, C. M., Diamantopoulos, A., Straub, D. W., ... & Calantone, R. J. (2014). Common beliefs and reality about PLS: Comments on Rönkkö and Evermann (2013). Organizational research methods, 17(2), 182-209.‏
Kaiser, F. G., Wölfing, S., & Fuhrer, U. (1999). Environmental attitude and ecological behaviour. Journal of environmental psychology, 19(1), 1-19.‏
Lazarus, R. S. (1991). Cognition and motivation in emotion. American psychologist, 46(4), 352.‏
Mosites, E., Lujan, E., Brook, M., Brubaker, M., Roehl, D., Tcheripanoff, M., & Hennessy, T. (2018). Environmental observation, social media, and One Health action: A description of the Local Environmental Observer (LEO) Network. One Health, 6, 29-33.‏
Nath, R. (2011). Modified Generalized Autocorrelation based Estimator for time delays in multipath environment–A tradeoff in estimator performance and number of multipath. Computers & Electrical Engineering, 37(3), 241-252.‏
Platonova, M. (2016). Applying emotive rhetorical strategy to environmental communication in English and Latvian. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 236, 107-113.‏
Roy, A., Kihoza, P., Suhonen, J., & Vesisenaho, M. (2012). Promoting Education for Sustainable Development by using ICT enhanced Problem Based Learning in a developing country. In 2012 IEEE Fourth International Conference on Technology for Education (pp. 98-104). IEEE.‏